واکنش وزارت میراثفرهنگی به تخریب بنای واجد ارزش تاریخی سبزوار؛
سرای تومانیان سبزوار تخریب شد؛ میراثفرهنگی بازسازی عینبهعین را مطالبه کرد
به گزارش رخداد پرس، بنای تاریخی تومانیان در سبزوار که به دلیل پیشینه و کارکرد تاریخی خود با عنوان «پادگان روسها» نیز شناخته میشود، روز چهارشنبه ۱۸ شهریورماه با ورود لودر دچار تخریب شد؛ رخدادی که اکنون به یکی از موضوعات مهم حوزه میراث فرهنگی خراسان رضوی تبدیل شده است.
این بنا اگرچه در فهرست آثار ملی به ثبت نرسیده بود، اما براساس اعلام وزارت میراثفرهنگی، در بازنگری محدوده بافت تاریخی سبزوار در سال ۱۴۰۳، ارزش تاریخی آن تثبیت و با اختصاص «لکه تاریخی» در اسناد مربوط به بافت تاریخی شهر شناسایی شده بود. این اسناد به مجموعه مدیریت شهری سبزوار نیز ابلاغ شده است.
ماجرای مجوز تخریب چه بود؟
بر اساس توضیحات روزبه کردونی، مشاور وزیر و مدیرکل حوزه وزارتی وزارت میراثفرهنگی، شهرداری منطقه ۲ سبزوار پیش از دریافت نظر اداره میراثفرهنگی، اجازه تخریب بخشهایی از بنا را صادر کرده و مالک نیز با استناد به این نامه اقدام کرده است.
در مقابل، اداره میراثفرهنگی سبزوار اعلام کرده است که هیچ مجوزی برای تخریب دیوارها، سردر یا کالبد تاریخی بنا صادر نکرده است. همچنین موضوع مطرحشده در سال گذشته درباره سردر، مربوط به پیشنهاد بررسی «جابهجایی فنی» آن بوده و نه مجوز تخریب.
به این ترتیب، نقطه اصلی اختلاف درباره این پرونده، نه صرفاً ثبت یا ثبتنشدن بنا، بلکه نحوه اعمال ضوابط بافت تاریخی و اقدام انجامشده پیش از اخذ نظر تخصصی میراثفرهنگی است.
میراثفرهنگی: تخریب، راهحل آسیبهای اجتماعی نیست
علیرضا ایزدی، مدیرکل ثبت آثار و حفظ و احیای میراث معنوی و طبیعی وزارت میراثفرهنگی، با اشاره به پیشینه تاریخی این بنا، تخریب آن را نقض اسناد بالادستی و تعرض به حافظه تاریخی شهر دانست.
وی تأکید کرده است که حتی اگر یک بنای تاریخی با مشکلاتی همچون رهاشدگی، فرسودگی یا آسیبهای اجتماعی پیرامونی مواجه باشد، راهکار آن حذف فیزیکی بنا نیست و باید از روشهای حفاظتی، مرمتی و احیایی استفاده کرد.
مطالبه بازسازی عینبهعین بنا
وزارت میراثفرهنگی اعلام کرده است که مستندنگاریهای پایه، مدارک فنی و برداشتهای کالبدی بنا در دست تهیه و تکمیل است و از مسیر حقوقی و قضایی، موضوع را دنبال خواهد کرد.
ایزدی همچنین اعلام کرده است که بازسازی و احیای عینبهعین کالبد، پلان و جدارههای بنا بر اساس نقشهها و مدارک تاریخی موجود، مسیر مورد مطالبه وزارت میراثفرهنگی برای جبران خسارت واردشده است.
پرونده در مسیر قضایی
همزمان، گزارشهای منتشرشده از ورود دستگاه قضایی به موضوع و تشکیل پرونده حکایت دارد. اداره میراثفرهنگی نیز اعلام کرده که پیگیری حقوقی و قضایی تخریب را آغاز کرده است. بنابراین تعیین مسئولیت نهایی اشخاص و مجموعههای دخیل در این اتفاق، در چارچوب بررسیهای قانونی و قضایی انجام خواهد شد.
سرای تومانیان اکنون در شرایطی قرار گرفته که بخشهایی از کالبد تاریخی آن از میان رفته، اما با توجه به وجود مدارک، تصاویر و مستندات تاریخی، بحث اصلی از «جلوگیری از تخریب» به چگونگی حفاظت از بقایای بنا و بازآفرینی مستند بخشهای تخریبشده منتقل شده است.
تهیه و تنظیم: امیر رستمی