پیام استاندار خراسان رضوی به مناسبت روز ملی خیام
به گزارش رخداد پرس، متن کامل پیام غلامحسین مظفری به شرح زیر است:
به نام خداوند جان و خرد
فرزانگانِ جهان به ما آموختهاند که نباید رشتههای وابستگیمان به دنیا و آنچه در آن است روزبهروز ضخیمتر گردد. این آموزۀ ارجمند نه دلالت بر دنیاستیزی بلکه اشارت به اصیل نبودنِ متعلقاتِ اینجهانی دارد؛ چنانکه در همین راستا گفتهاند «دوستی را نشاید این غدّار». حکیم عمر خیام نیشابوری نیز یکی از بنمایههای اندیشگیِ خویش را همین موضوع قرار داده است: دل نبستن به دنیا و متعلقاتش.
خیام نیک دریافته بود که دل بستن به دنیا و گِرد آوردنِ هرآنچه موجب بیشتر شدنِ تعلق به آن گردد همچون نوشیدن آبِ شور است که هرچه بیشتر خورده شود فرد را تشنهتر خواهد ساخت. نتیجۀ این وضعیت نیز چیزی جز بیشتر خواستن نخواهد بود و بیشتر خواستن نیز در شرایطی که منابع محدود و تقاضا نامحدود است منجر به بروز نزاع خواهد شد. خیام با هشدار دادن نسبت به این مهم، در واقع از پیشرَویِ منازعاتِ انسانی پیشگیری میکند.
خیام با یادآوری این نکته که «چون باید مُرد و آرزوها همه هِشت / چه مور خورَد به گور و چه گور به دَشت»، تأکید میکند که هیچ چیز پایستگی ندارد و حتی «آن قصر که با چرخ همیزد پهلو / بر درگهِ او شهان نهادندی رو // دیدیم که بر کنگرهاش فاختهای / بنشسته، همیگفت که کوکو، کو؟ کو؟»، در نتیجه آدمی برای زیستنی مصالحهآمیز و بهتر باید یاد بگیرد که دل به دنیا نبندد و از منابعِ محدود، تمنای برآورده شدنِ آرزوهای نامحدودِ خویش را نداشته باشد.
خیام به ما میآموزانَد هنگامی که ناپایداری جهان آشکار شد، برای نیکوتر زیستن باید قدرِ اوقات را بدانیم تا در نابهنگامی که رشتۀ زندگیمان گسسته میشود انگشتِ حسرت به دندان نگزیم و اشکِ ندامت نریزیم. از همین روست که حکیم میفرماید:
ای دوست بیا تا غمِ دنیا نخوریم
وین یک دَمِ عمر را غنیمت شمریم
فردا چو از این دِیرِ فنا درگذریم
با هفتهزار سالگان سربهسریم
خیام باریکاندیشانه دریافته بود که جهان «دَم» است و بسا که نوبتِ «بازدَم» نیز نرسد. پس در چنین وضعیتی ناپایدار چه جای نزاع و خشونت؟! او دلنگرانِ چگونهزیستن است و مدام دغدغۀ باکیفیتتر ساختنِ نوعِ بودن در جهان را با خویش حمل میکند. زندگی را باید دریافت و بهتمامی آن را در بر کشید، زیرا «این قافلۀ عمر عجب میگذرد / دریاب دمی که با طرب میگذرد».
حکیم عمر خیام نیشابوری، سرمایهای بس بزرگ برای ایرانِ گرامی است. جهانِ فرهنگیِ امروز، ایران را با خیام به یاد میآورَد و خیام نیز نقشِ پررنگِ تصویرِ ایران در ذهنهاست. بادا که بیش از پیش این سرمایۀ گرانسنگ قدر دانسته و بر صدر نشانده شود. «روز ملی خیام» را باید روز پاسداشتِ راستینِ زندگیخواهی دانست. این روز بر یکایکِ زندهاندیشانِ فرهنگمند خجسته باد.