در نشست تخصصی بینالمللی ششمین کنگره جهانی حضرت رضا(ع) مطرح شد
خبرنگار: امیر رستمی
از کرامت و حقوق انسان تا جهانیسازی معارف رضوی؛ تأکید اندیشمندان بر عدالت، علم و گفتوگوی تمدنی
به گزارش رخداد پرس، نشست تخصصی بینالمللی ششمین کنگره جهانی حضرت رضا(ع) صبح پنجشنبه ۲۶ شهریورماه ۱۴۰۵ در بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی در مشهد برگزار شد؛ نشستی که محور اصلی آن «کرامت و حقوق انسان در پرتو مبانی توحیدی امام رضا(ع) و اندیشههای امام شهید آیتالله خامنهای؛ مبارزه با ظلم و استقرار نظام حقوق بینالملل الهی» بود.
در این رویداد، موضوعاتی همچون مبارزه با استکبار و نظام سلطه، حمایت از جبهه مقاومت، وحدت و انسجام امت اسلامی، تمدن نوین اسلامی، عدالت و کرامت انسانی و ظرفیت آموزههای رضوی برای پاسخ به مسائل جهان معاصر مورد توجه قرار گرفت.
عاملی: جهان با «ظلم ساختاری» مواجه است
سعیدرضا عاملی، دبیر ششمین کنگره جهانی حضرت رضا(ع)، در این نشست با طرح مفهوم «ظلم ساختاری»، بر ضرورت توجه به ساختارهای ایجادکننده نابرابری و بیعدالتی در نظام جهانی تأکید کرد.
در این بخش از مباحث، موضوع عدالت تنها در سطح روابط فردی مطرح نشد، بلکه نسبت آن با ساختارهای سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فناوری مورد توجه قرار گرفت و بر ضرورت نهادسازیهای جدید برای مقابله با اشکال نوین سلطه تأکید شد.
عاملی همچنین بر ضرورت پیوند دادن موضوعات کنگره با مسائل روز جهان تأکید داشت؛ رویکردی که بر اساس آن، مفاهیمی همچون کرامت انسان، اخلاق، معنویت، عدالت، حکمرانی و حقوق بشر باید در نسبت با تحولات جدید جهانی مورد مطالعه قرار گیرند.
طالبی: جهانیسازی معارف رضوی نیازمند شبکهای چندلایه است
عبدالحمید طالبی، رئیس سازمان علمی و فرهنگی آستان قدس رضوی، با تأکید بر ضرورت عبور از فعالیتهای مقطعی در معرفی امام رضا(ع)، بر شکلگیری یک جریان علمی و فرهنگی پایدار برای معرفی معارف رضوی تأکید کرد.
وی در سخنان خود با اشاره به ضرورت ارائه معارف اهلبیت(ع) با زبان روز، بر بازشناسی جامع شخصیت ائمه(ع) و توجه به ابعاد علمی، اخلاقی، اجتماعی، فرهنگی و تمدنی آنان تأکید کرد.
طالبی همچنین ایجاد یک شبکه چندلایه برای ارتباط با لایههای مختلف اجتماعی را ضروری دانست؛ شبکهای که بتواند معارف رضوی را در اختیار مخاطبان مختلف از جمله دانشگاهیان، نخبگان، ادیان، مراکز پژوهشی و افکار عمومی در کشورهای مختلف قرار دهد.
بر اساس این رویکرد، تولید و انتشار آثار علمی درباره معنویت، انجام پژوهشهای میانرشتهای و استفاده از دانشهای جدید انسانی، اجتماعی و فرهنگی میتواند بخشی از مسیر جهانیسازی معارف رضوی باشد.
وی با اشاره به پرسشهای معاصر جوامع درباره هویت، معنویت، کرامت انسانی، اخلاق و خانواده، بر ظرفیت سیره امام رضا(ع) برای حضور در گفتوگوهای علمی و فرهنگی جهان تأکید کرد.
در این نگاه، شخصیت علمی و گفتوگومحور امام رضا(ع) و تعاملات علمی آن حضرت با ادیان و مذاهب مختلف، ظرفیتی برای گفتوگوی بینفرهنگی و ارائه تصویری عقلانی، اخلاقی، حکیمانه و انسانمحور از معارف اسلامی به شمار میرود.
گزارشهای رسمی و رسانهای نشست نیز بر ضرورت تولید ادبیات علمی، مطالعات میانرشتهای و ایجاد شبکههای ارتباطی برای جهانیسازی معارف رضوی تأکید کردهاند.
محمدیگلپایگانی: فرهنگ شهادت بر پنج عنصر استوار است
حجتالاسلاموالمسلمین محمدجواد محمدیگلپایگانی در بخش دیگری از این نشست به موضوع فرهنگ شهادت و نسبت آن با سیره ائمه(ع) پرداخت.
وی با تأکید بر اینکه شناخت فرهنگ شهادت نباید تنها به خود واقعه شهادت محدود شود، عناصر ایمان، اخلاص، معرفت، مجاهدت و استقامت را از مؤلفههای مهم این فرهنگ برشمرد.
محمدیگلپایگانی همچنین با اشاره به سیره و مبارزات رهبر شهید انقلاب اسلامی، مجاهدت مستمر و احساس مسئولیت را از ویژگیهای این مسیر دانست و تأکید کرد آنچه باید از امام رضا(ع) و شاگردان برجسته مکتب ایشان آموخت، تنها مفهوم شهادت نیست، بلکه فرهنگ شهادت است.
مخبر دزفولی: علم تمدنی فقط قدرتآفرینی نیست
محمدرضا مخبر دزفولی، رئیس فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران، نیز در این نشست به جایگاه علم در تمدن اسلامی پرداخت.
وی با تأکید بر ضرورت نگاه تمدنی به علم، تصریح کرد که علم تمدنی صرفاً به دنبال قدرتآفرینی نیست، بلکه باید الهامبخش و دارای آثار مثبت برای انسان و جوامع باشد.
مخبر دزفولی با اشاره به مسیر علمی طیشده در کشور، بر اهمیت دستیابی به قلههای دانش، علم و فناوری تأکید کرد و علم را در منظومه تمدنی، ظرفیتی برای اثرگذاری فرهنگی و انسانی دانست.
بازخوانی سیره ائمه(ع) با توجه به ابعاد اجتماعی و سیاسی
بخش دیگری از مباحث نشست به ضرورت بازخوانی جامع سیره ائمه معصومین(ع) اختصاص داشت.
در سخنان ارائهشده تأکید شد که برای شناخت حیات ائمه(ع)، نباید زندگی آنان را صرفاً مجموعهای از رخدادهای جداگانه یا مباحث فردی و عبادی دانست، بلکه باید فعالیتهای علمی، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی آنان را در قالب یک حرکت تاریخی پیوسته مورد مطالعه قرار داد.
در این چارچوب، تبیین اسلام ناب، تفسیر صحیح قرآن، تبیین جایگاه امامت و حاکمیت، اقامه قسط و عدالت و تلاش برای شکلدهی به جامعه اسلامی از جمله محورهایی بود که در بازخوانی این سیره مورد توجه قرار گرفت.
همچنین بر این نکته تأکید شد که معارف ائمه(ع) تنها به حوزه احکام فردی محدود نیست و در زمینههای اخلاق، معاشرت، مسائل اجتماعی و سیاسی و شیوه اداره جامعه نیز آموزههایی برای ارائه به مخاطبان امروز دارد.
امام رضا(ع)؛ ظرفیت گفتوگوی علمی با جهان معاصر
یکی از محورهای مهم نشست، توجه به ظرفیت علمی و گفتوگویی امام رضا(ع) بود.
بر اساس مباحث مطرحشده، امام رضا(ع) در بستر تعاملات علمی با پیروان ادیان و مذاهب مختلف، الگویی از گفتوگوی علمی، استدلال و تعامل فکری ارائه کرده است؛ ظرفیتی که میتواند در معرفی معارف رضوی به مخاطب معاصر مورد استفاده قرار گیرد.
از این منظر، جهانیسازی معارف رضوی به معنای انتقال صرف اطلاعات درباره امام رضا(ع) نیست، بلکه نیازمند تولید ادبیات علمی و فرهنگی متناسب با پرسشهای انسان امروز است؛ پرسشهایی درباره معنویت، هویت، کرامت انسانی، عدالت، اخلاق، خانواده و مناسبات اجتماعی.
پارسانیا: ثبت روایت اجتماعی و فرهنگی در «بعثت خون»
حجتالاسلاموالمسلمین حمید پارسانیا نیز در ادامه برنامه به معرفی مجموعه «بعثت خون» پرداخت.
وی این مجموعه را تلاشی برای ثبت روایتی متعهدانه از تحولات اجتماعی پس از شهادت رهبر شهید انقلاب عنوان کرد؛ موضوعی که در کنار سایر مباحث نشست، بخشی از توجه کنگره به ثبت و تحلیل تحولات فکری و اجتماعی معاصر را نشان میدهد.
تأکید بر تبدیل معارف رضوی به جریان علمی و فرهنگی
مجموع مباحث مطرحشده در نشست تخصصی بینالمللی ششمین کنگره جهانی حضرت رضا(ع) نشان داد که یکی از محورهای اصلی این رویداد، پیوند دادن آموزههای رضوی با مسائل انسان معاصر است.
از یک سو، موضوعاتی همچون کرامت انسانی، عدالت، مبارزه با ظلم و نظام سلطه و حقوق انسان مورد بحث قرار گرفت و از سوی دیگر، سخنرانان بر ضرورت تقویت بنیانهای علمی و فرهنگی، توسعه گفتوگوی بینادیانی و بینفرهنگی و معرفی معارف اهلبیت(ع) با زبان و ادبیات قابل فهم برای مخاطب جهانی تأکید کردند.
این نشست با حضور استادان، پژوهشگران و اندیشمندانی از کشورهای مختلف برگزار شد و در چارچوب ششمین کنگره جهانی حضرت رضا(ع)، مجموعهای از مباحث علمی و تمدنی درباره نسبت میان آموزههای رضوی و مسائل امروز جهان را در دستور کار قرار داد.
تهیه و تنظیم: امیر رستمی